जुम्लामा “जिन जोगाऔं विउ रोपौं, जुम्ली मार्सि धानको संरक्षण गरौं” भन्ने मुल नाराका साथ चैत्र १२ गते (आज) धान दिवस मनाईएको छ। कृषि विकास कार्यालय जुम्लाको आयोजना र चन्दननाथ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था, पेश नेपाल जुम्ला, वोर्ल्ड भिजन जुम्ला, किर्डाक नेपाल जुम्ला, लि बर्ड, लगायत जुम्ला स्थित बिभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरुको सहआयोजनामा कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको हो।
देश भर असार १५ गते मनाईने धान दिवस जुम्लामा चैत्र १२ गते मनाईने गरिन्छ। चैत्र १२ गतेको दिन जुम्ली बासीका लागि एक महत्त्वपूर्ण दिन रहन्छ।
कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख गौरी नन्द आचार्य, भूमि सुधारका प्रतिनिधि, कृषि विकास कार्यालयका प्रतिनिधिहरु, चन्दननाथ नगरपालिका जुम्लाका कृषि शाखा प्रमुख, सम्पुर्ण सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधि लगायत कृषक महिलाहरुको उपस्थिती रहेको थियो।
त्यस्तै कृषि विकास कार्यालय जुम्लाका कृषि प्रसार अधिकृत सेर बहादुर भण्डारीका अनुसार सन २००४ बाट मनाउदै आईरहेको धान दिवस देश भर असार १५ मा मनाईने गरिन्छ तर प्रदेशको निर्णय अनुसार जुम्लामा चैत्र १२ गते मनाउने गरिएको हो।
उनले भने; धानको बिउ भिजाउने भएकाले यो दिनमा जुम्लामा धन दिवस मनाउने गरिएको हो। आगामी वर्षहरुमा कृषि विकास कार्यलय र सरोकारवालहरुले भब्य रुपमा मनाउने उनले बताए।
वोर्ल्ड भिजन जुम्लाका संयोजक भेष बहादुर रावलले भने; हामी लामो समयदेखि जिविको पार्जनको क्षेत्रमा काम गर्दै आईरहेका छौं। युवाहरुलाई कृषिमा आकर्षण गर्न प्रोत्साहन गर्ने काम गरिरहेका छौं।
पेश नेपाल जुम्लाका संयोजक किशोर न्यौपानेले भने ; हामिले ठुलो गल्ति गरिरहेका छौं। २०६४ सालमा जुम्ला अर्गानिक जिल्ला घोषणा गरिएको तर वास्तवमा अर्गानिक छ कि छैन भन्ने कुरा सरोकारवाला हरुले बुझ्न जरुरी छ।
अर्गानिक जिल्ला घोषणा भएको जुम्लामा बिभिन्न खाले रासायनिक विषादीको प्रयोग भईरहेको उनले बताए। यसको रोकथाम र पुर्ण अर्गानिक शैलिमा उत्पादन गर्न कृषकलाई प्रेरित गर्न आवस्यक रहेको उनले बताएका छन्।
जुम्लामा चैत्र १२ गतेका दिनलाई परापूर्व काल देखिनै फरक खालको महत्त्व दिने गरिएको चन्दननाथ बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका अध्यक्ष चक्र बहादुर शाहीले बताए। उनले भने ; विगतमा चैत्र १२ गतेका दिन घर नफर्कने प्रदेशी मरेको मानिने गरिन्थ्यो। उनले जोडे; अहिले यस्ता खालका ऐतिहासिक महत्व बोकेका परम्परालाई बेवास्ता गरिन्छ।
पानसमा बत्ती बालेर ,एक पाथी धानको बिउ भिजाउँदै जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख गौरी नन्द आचार्यले कार्यक्रमको उद्घाटन गरेका हुन्। उहिले देखि धानको बिउ भिजाउने र उम्राउने कार्यलाई संवेदनशील ढङ्गले गर्दै आईरहेको उनले बताए। पछिल्लो समय धान रोपिने खेतहरुमा घरहरु ठड्याउने गरिएकोमा उनले चिन्ता ब्यक्त गरेका छन्।
उनले भने; यो शैलिमा खेतियोग्य जमिन मासदै जाने हो भने धान खेति बिस्तारै लोभ हँदै जाने सम्भावना बढी रहेको छ।विश्व कै अग्लो स्थानमा धान फलाउने जुम्ली किषान नै हुन्। तर जलवायु परिवर्तनका कारण तुलनात्मक रुपमा पहिले भन्दा हाल उत्पादनमा ह्रास आएको छ।
धान फलाउने र वातावरण संग जुध्न कृषकहरुले रासायनिक मल उच्चतम प्रयोग गरेको पाईन्छ। यसो गर्दा धानमा अर्गानिक तत्व पाउन कठिन हुने गर्दछ। रासायनिक मलको प्रयोग घटाई प्राङ्गारिक मललाई प्रयोगमा ल्याउन कृषकलाई चेतना दिन आवस्यक देखिन्छ।
कनका खबर । २०८१ चैत्र ११